Nozaninbegim Mamurjonova
2026-yilda Soliq qo‘mitasi blogerlar bilan jiddiy shug‘ullana boshladi.
Fevral oyida qo‘mita Rossiyada blogerlar daromadini soliq nazoratiga olish tajribasini o‘rgangani ma’lum bo‘ldi. Shu bilan birga, blogerlar reklamasi birinchi marta 2025-yil yalpi ichki mahsulot hisobiga kiritildi. Bu bozorning hajmi 760,2 mlrd so‘m, ya’ni taxminan 62 mln dollar deb baholandi.
May oyida eng faol 110 nafar blogerning maqomi o‘rganildi. Ma’lum bo‘lishicha, ulardan 55 nafari o‘zini o‘zi band qilgan shaxs, 33 nafari yakka tartibdagi tadbirkor sifatida ro‘yxatdan o‘tgan, 22 nafari esa hech qanday maqomsiz ishlagan. Shu oyning o‘zida uch milliondan ortiq obunachisi bor olti nafar bloger 2025-yil uchun jami 2,7 mlrd so‘m daromad deklaratsiya qilgani va 110,4 mln so‘m soliq to‘lagani ma’lum bo‘ldi.
Iyunda esa qo‘mita o‘z hisob-kitobini e’lon qildi. Reklama postlari va stories’lar tahliliga ko‘ra, o‘sha olti blogerning reklamadan tushumi taxminan 26 mlrd so‘m bo‘lishi mumkin, to‘lanmagan QQS esa 3,1 mlrd so‘m atrofida. Blogerlarga maqomini tartibga keltirish uchun uch oy muhlat berildi.
Shundan keyin kreatorlar orasida eng ko‘p beriladigan savol shu bo‘ldi: blogerlar soliq to‘laydimi va qancha?
Bu maqola umumiy ma’lumot uchun yozilgan va soliq maslahati o‘rnini bosmaydi. Qonunchilik tez o‘zgaradi, shuning uchun qaror qabul qilishdan oldin buxgalter bilan gaplashib oling.
Qisqa javob: ha
Blogerlik daromadi — oddiy daromad. O‘zbekistonda hozircha alohida “bloger solig‘i” ham, blogerlar uchun maxsus litsenziya ham yo‘q. Umumiy qoidalar amal qiladi. Soliq qo‘mitasi vakili iyun oyida buni aniq aytgan: blogerlik — tadbirkorlik faoliyati.
Bu gap katta blogerlar uchungina emas. Reklama postidan, UGC videodan, hamkorlik havolasidan yoki bizneslar uchun tayyorlangan kontentdan kelgan pul ham daromad hisoblanadi. Farq faqat hajmda.
Qancha to‘lashingiz esa qaysi maqomda ishlashingizga bog‘liq. Kontentdan pul ishlaydigan odam uchun uchta variant bor.
O‘zini o‘zi band qilgan shaxs
Yakka ishlaydigan kreatorlar uchun eng sodda yo‘l. Ro‘yxatdan o‘tish my.soliq.uz yoki Soliq ilovasi orqali bir necha daqiqa oladi. Buning uchun ofis yoki hisobchi kerak emas.
2026-yil 1-yanvardan yillik aylanmasi 1 mlrd so‘mgacha bo‘lgan o‘zini o‘zi band qilganlar aylanmaning 1 foizi miqdorida soliq to‘laydi. Avval 100 mln so‘mgacha bo‘lgan daromad soliqdan ozod edi, endi bu imtiyoz yo‘q. Ya’ni oyiga 10 mln so‘m ishlasangiz, soliq 100 000 so‘m bo‘ladi.
Ijtimoiy soliq bu maqomda ixtiyoriy. Lekin yil pensiya stajiga hisoblanishi uchun yiliga kamida bitta bazaviy hisoblash miqdori to‘lanishi kerak. 1-sentabrdan 1 BHM 440 000 so‘m.
Ikkita nozik joy bor. Birinchisi — bu maqomda xodim yollab bo‘lmaydi. Soliq qo‘mitasi aynan shunga e’tibor qaratgan: ko‘p blogerlar admin, montajchi va yordamchilar bilan ishlaydi. Ikkinchisi — 2026-yildan o‘zini o‘zi band qilganlar uchun ruxsat etilgan faoliyatlar ro‘yxati 104 tadan 72 tagacha qisqartirilgan va unda “bloger” degan so‘z yo‘q. Eng yaqin band — “Ijtimoiy tarmoqlardagi faoliyat”, u ijtimoiy tarmoqlarda tovar va xizmatlarni reklama qilishni o‘z ichiga oladi. Faoliyatingiz aynan shu bandga mos kelishini ro‘yxatdan o‘tishdan oldin aniqlashtirib oling.
Yakka tartibdagi tadbirkor
Agar sizda montajchi, admin yoki operator bo‘lsa, YaTT to‘g‘riroq tanlov.
Bu yerda ham yillik aylanma 1 mlrd so‘mgacha bo‘lsa, soliq 1 foiz. Undan oshsa, QQS va foyda solig‘iga o‘tish kerak bo‘ladi. Asosiy farq ijtimoiy soliqda: YaTT uchun u majburiy va oyiga kamida 1 BHM. BHM 440 000 so‘m bo‘lgan to‘liq yil uchun bu 5,28 mln so‘m.
Buning evaziga xodim yollash mumkin, bizneslar bilan rasmiy shartnoma tuzish ham osonlashadi.
Hisob-kitob misolida
Farqni aniq ko‘rish uchun oddiy misol olaylik. Faraz qilaylik, kreator bir yilda kontentdan 60 mln so‘m ishladi, ya’ni oyiga o‘rtacha 5 mln so‘m.
O‘zini o‘zi band qilgan shaxs sifatida u 1 foiz, ya’ni 600 000 so‘m soliq to‘laydi. Pensiya staji uchun ixtiyoriy ravishda yana 440 000 so‘m to‘lashi mumkin. Jami bir million so‘mdan sal ko‘proq.
YaTT sifatida soliq ham 600 000 so‘m bo‘ladi, lekin majburiy ijtimoiy soliq qo‘shiladi: BHM 440 000 so‘m bo‘lgan to‘liq yil uchun 5,28 mln so‘m. Jami qariyb 5,9 mln so‘m.
Ya’ni kichik va o‘rta daromadda yakka ishlaydigan kreator uchun o‘zini o‘zi band qilgan shaxs maqomi ancha arzon. YaTT esa jamoasi bor va katta hajmda ishlaydiganlar uchun o‘zini oqlaydi.
Maqomsiz ishlasa-chi?
Maqom olmasangiz ham, daromad soliqdan ozod bo‘lmaydi. Kompaniya siz bilan fuqarolik-huquqiy shartnoma tuzib to‘lasa, odatda 12 foiz jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig‘ini ushlab qoladi. Chet eldan kelgan daromad bo‘yicha esa keyingi yilning 1-apreligacha deklaratsiya topshirish va 1-iyungacha soliqni to‘lash kerak.
Bu eng qimmat va eng noqulay variant. 12 foiz 1 foizdan o‘n ikki barobar ko‘p. Har bir to‘lov alohida rasmiylashtiriladi, muntazam daromad esa baribir savol tug‘diradi. Soliq qo‘mitasining iyundagi bayonotidan keyin maqomsiz ishlash xavfi yanada oshdi.
Reklama belgisini unutmang
Soliqdan tashqari yana bir talab bor. “Reklama to‘g‘risida”gi qonunga ko‘ra, reklama boshqa ma’lumotlardan ajralib turishi va reklama sifatida tanilishi kerak. Amalda Raqobatni rivojlantirish va iste’molchilar huquqlarini himoya qilish qo‘mitasi pullik kontentda “reklama” yoki “reklama huquqi asosida” belgisini talab qiladi. Oddiy tavsiya ko‘rinishida berilgan pullik kontent yashirin reklama hisoblanadi.
Bu talab qog‘ozda qolib ketmayapti. 2026-yilning birinchi yarmida qo‘mita 13 500 dan ortiq reklama materialini tekshirib, ularning qariyb 6 000 tasida qoidabuzarlik aniqlagan. Bu faqat blogerlar emas, butun reklama bozori bo‘yicha raqam. Yil boshidan beri esa 20 dan ortiq bloger va kanal adminiga nisbatan choralar ko‘rilgan. Qoida oddiy: kontent uchun pul, mahsulot yoki boshqa manfaat olgan bo‘lsangiz, uni reklama deb belgilang.
Qonun qayerga ketyapti?
Blogerlik tobora rasmiy kasbga aylanmoqda. 2025-yil mayida Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi onlayn platformalar foydalanuvchilari huquqlarini himoya qilish to‘g‘risidagi qonun loyihasini muhokamaga qo‘ygan edi. Loyihada 10 000 dan ortiq obunachisi bor akkauntlarni alohida “influencer” deb ta’riflash, ulardan soliqlarni o‘z vaqtida to‘lash va aloqa ma’lumotlarini ochiq e’lon qilishni talab qilish taklif etilgan.
Hujjat hozircha qabul qilinmagan. Lekin Soliq qo‘mitasining bu yilgi tekshiruvlari bilan birga u bitta narsani ko‘rsatadi: davlat blogerlar daromadiga tobora yaqinroq qarayapti.
OQIM kreatorlari nima qilishi kerak?
OQIM’da daromad to‘g‘ridan-to‘g‘ri kartangizga tushadi. Kreator shartnomasiga ko‘ra, soliq maqomingiz va soliq majburiyatlaringiz uchun o‘zingiz javob berasiz. To‘lovdan oldin OQIM o‘zini o‘zi band qilganlik yoki YaTT maqomini tasdiqlovchi hujjatni so‘rashi mumkin.
Yakka ishlaydigan ko‘pchilik kreatorlar uchun eng oson yo‘l — o‘zini o‘zi band qilgan shaxs sifatida ro‘yxatdan o‘tish. Bir necha daqiqa vaqt, aylanmadan 1 foiz soliq va xotirjamlik. Faqat barcha daromadlarni hisobga olishni unutmang: OQIM’dan kelganini ham, to‘g‘ridan-to‘g‘ri reklamadan kelganini ham.
Maqomni hozirdan tartibga solish keyin jarima va qo‘shimcha soliq bilan uchrashishdan ancha arzon.
OQIM’da profilingizni yarating va daromadingizni qonuniy va xotirjam o‘stiring.
Manbalar: Gazeta.uz, 2026-yil 25-fevral; Gazeta.uz, 2026-yil 7-may; Kun.uz, 2026-yil 7-may; Spot.uz, 2026-yil 13-iyun; Anhor.uz, 2026-yil iyun; Soliq qo‘mitasi, 2025-yil 28-dekabr; O‘RQ-1108 qonuni, lex.uz; PF-50 farmoni, lex.uz; Gazeta.uz, 2026-yil 3-avgust; “Reklama to‘g‘risida”gi qonun, lex.uz; Anhor.uz, 2026-yil 26-avgust; Raqobat qo‘mitasi, 2026-yil 3-sentabr; Gazeta.uz, 2026-yil 3-sentabr; Gazeta.uz, 2025-yil 13-may.
